Υποστήριξη γονέων

Οι γονείς που βιώνουν προβλήματα ασχολούνται μέρα νύχτα με αυτά. Δυσκολεύονται πολύ να πάρουν απόσταση από αυτά. Υπάρχουν μπερδεμένες συναισθηματικές αντιδράσεις. Μερικές φορές νιώθουν τόσο απογοητευμένοι με το παιδί τους, ώστε το απορρίπτουν συναισθηματικά, το κρατάνε σε απόσταση και ταυτόχρονα νιώθουν ενοχές γι’ αυτό. Η υποστήριξη ενός ειδικού μπορεί να μειώσει την ανασφάλεια – οι γονείς τολμάνε να δοκιμάσουν κάτι καινούριο. Μέσω μιας επιτυχημένης αγωγής μπορεί, εξαιτίας καινούριων εμπειριών, να δημιουργηθεί η δυνατότητα για να αποδεχτούν το παιδί και να το αγαπήσουν.

Στην θεραπευτική αγωγή ο πρώτος στόχος είναι η δημιουργία ‘χώρου’ για σκέψη και για αναζήτηση καινούριων τρόπων αντιμετώπισης. Τα μέλη της οικογένειας χρειάζονται να πάρουν κάποια απόσταση από τα προβλήματα. Όταν λείπει αυτό, μπορεί να σχηματιστεί ένας φαύλος κύκλος αρνητικής μάθησης, που ωθεί την οικογένεια όλο πιο βαθιά σε μια κρίση. Προσπαθούν όλο πιο άκαμπτα να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα, να σταματήσουν ανεπιθύμητη συμπεριφορά ή να ικανοποιήσουν άμεσα τις ανάγκες τους. Το στρες αυξάνεται συνέχεια και μέσα σε τέτοια τεντωμένη κατάσταση γεννιούνται καινούρια προβλήματα. Η ποιότητα των λύσεων μειώνεται. Αυτές οι αυθόρμητες πράξεις φαίνονται συχνά στην κακοποίηση παιδιών.
Ακριβώς η ώθηση για άμεση δράση οδηγεί στο να μη δώσουν οι γονείς χρόνο στον εαυτό τους να επιλέξουν μια πιο μελετημένη αντιμετώπιση. Βγάζουν άμεσα συμπεράσματα για την κατάσταση και γνωρίζουν μόνο έναν τρόπο αντιμετώπισης. Σ’ αυτή την αντιμετώπιση βλέπουμε όλο περισσότερο να επαναλαμβάνεται η ίδια συμπεριφορά των γονιών, για παράδειγμα γκρίνια, φωνές, τιμωρία ή ξύλο.
Φαίνεται ότι αυτή η αντιμετώπιση πετυχαίνει, επειδή η ανεπιθύμητη συμπεριφορά σταματάει για λίγο. Τα μακροχρόνια αποτελέσματα είναι όμως τόσο απογοητευτικά, ώστε οι γονείς αποθαρρύνονται. Ο φαύλος κύκλος τους κάνει να νιώθουν όλο περισσότερο ανίκανοι, η συμπεριφορά τους δείχνει αδύναμη οργή.
Η στάση ορισμένων επαγγελματιών δυστυχώς μόνο ενδυναμώνει την αρνητική εικόνα ανικανότητας των γονιών: Κριτικάρουν κυρίως τη συμπεριφορά τους.
Μια οικογένεια μπορεί να μπει σε ένα θετικό κύκλο εποικοδομητικής μάθησης με κάποιον που υποστηρίζει και που βοηθά με ήρεμο τρόπο να καταφέρουν μικρές επιτυχίες. Τέτοια αγωγή συνοδεύεται από θετικά συναισθήματα και μεγαλώνει την ελπίδα. Επίσης είναι σημαντικό οι γονείς να συνειδητοποιούν ότι δεν μπορεί –και δε χρειάζεται- να αλλάξουν όλα τα πράγματα ταυτόχρονα, αλλά ότι όλα τα θέματα θα πάρουν τη σειρά τους.

Υπάρχουν τρεις διαδικασίες που παίζουν ρόλο σε παρεμβατικές συναλλαγές:
♥ Ο γονιός φροντίζει ότι η συμπεριφορά του παιδιού απέναντι στον γονιό
αλλάζει – αυτό το ονομάζουμε αποκατάσταση (remediating).
Το παιδί δουλεύεται από ειδικούς και από τους γονείς του για να μάθει δεξιότητες. Η προσπάθεια είναι να αλλάξει η συμπεριφορά του παιδιού, μαθαίνοντας το δεξιότητες όπως λόγος, νοήματα, να ντύνεται, λεπτή κίνηση (να κόβει με ψαλιδάκι, να κρατάει σωστά το μολύβι, κ.α.), αδρή κίνηση (π.χ. να περπατάει).

♥ Ο γονιός μαθαίνει να ερμηνεύει διαφορετικά τη συμπεριφορά του παιδιού,
δηλ. ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται ο γονιός απέναντι στο παιδί αλλάζει – αυτό λέγεται επαναπροσδιορισμός (redefining).
Μπορεί ο γονιός να εκτίμησε ότι το παιδί χτυπάει πόρτες για να του σπάει τα νεύρα, αλλά τώρα ξέρει ότι το παιδί το κάνει αυτό γιατί χαίρεται π.χ. τον ήχο. Ή ο γονιός καταλαβαίνει τους λόγους που θυμώνει το παιδί.

♥ Ο γονιός αλλάζει τη συμπεριφορά του σε σχέση με το παιδί – αυτό
ονομάζεται επανεκπαίδευση (reeducation).
Ο γονιός μαθαίνει τεχνικές για να μπορεί να βοηθήσει το παιδί του με εκπαιδευτικές εργασίες, αλλά και με κοινωνικές καταστάσεις. Άλλο παράδειγμα είναι να μάθει αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης π.χ. του θυμού του παιδιού

Η πλειοψηφία των ειδικών ασχολούνται κυρίως με την πρώτη διαδικασία, την αποκατάσταση, δηλ. δουλεύουν με το παιδί για να αλλάξει.
Στο Κέντρο Αυτισμού δίνουμε συστηματική έμφαση όσο και στον επαναπροσδιορισμό, τόσο και στην επανεκπαίδευση, επειδή πιστεύουμε ότι οι γονείς έχουν απεριόριστες ευκαιρίες να βοηθήσουν το παιδί, που δεν πρέπει να μείνουν ανεκμετάλλευτες. Εξάλλου, όταν ο γονιός γνωρίζει με ποιόν τρόπο να επηρεάζει θετικά το παιδί του, θα αρχίζει να το χαίρεται περισσότερο και αυτό επιπλέον αντανακλάται στη συμπεριφορά τους παιδιού.