Όρια και περιορισμοί

Στο Κ.Α.Λ.Ε.Σ.Μ.Α. δημιουργούμε ένα περιβάλλον στο οποίο δίνουμε τον έλεγχο στο παιδί. Το δωμάτιο παιχνιδιού είναι ένα μέρος όπου εισπράττει χαρά, σεβασμό, ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Με άλλα λόγια, την ώρα του παιχνιδιού το παιδί βρίσκεται σε μια όαση, σε έναν προσωπικό παράδεισο όπου όλα συμβαίνουν όπως τα θέλει εκείνο! Αυτό το γόνιμο έδαφος του προσφέρει τη δυνατότητα και το κίνητρο να μας προσεγγίσει και να εξελιχθεί κοινωνικά.
Του δείχνουμε με τη στάση μας ότι δε θα κάνουμε κάτι που δε θέλει. Εκείνο κάνει κουμάντο και εμείς ακολουθούμε. Έτσι, θα αποκτήσει εμπιστοσύνη προς εμάς, θα αρχίσει να χαλαρώνει μαζί μας και θα μας δείχνει πιο εύκολα αυτό που θέλει. Όσο περισσότερο του επιτρέπουμε να είναι όπως είναι χωρίς περιορισμούς, τόσο περισσότερο θα μας χαίρεται και θα μας ζητάει.
Εδώ έχει σημασία να διευκρινίσουμε ότι η στάση “δεν απαγορεύουμε τίποτα” δεν συνεπάγεται με τη στάση “επιτρέπουμε τα πάντα”. Το δωμάτιο παιχνιδιού είναι ένας χώρος όπου το παιδί μπορεί να νιώσει άνεση επειδή έχει τον έλεγχο. Όμως υπάρχουν και περιορισμοί που ορίζουμε εμείς. Για παράδειγμα, δεν μπορούμε να επιτρέψουμε βία ή επικίνδυνη συμπεριφορά. Στην περίπτωση που ένα παιδί έχει την τάση να τραβάει τα μαλλιά των άλλων, λόγου χάριν, έχουμε δύο επιλογές. Μπορούμε να πούμε “όχι”, “μην το κάνεις αυτό”, “σταμάτα”, ή ακόμα και να προσπαθήσουμε να ακινητοποιήσουμε το παιδί με τα δικά μας χέρια. Αυτή η προσέγγιση όμως δεν φέρνει αποτελέσματα απέναντι σε ένα αυτιστικό παιδί. Μία καλύτερη προσέγγιση, και όντως αυτή που προτείνω στο δωμάτιο παιχνιδιού, είναι να φροντίσουμε να μην είναι δυνατόν για το παιδί να τραβήξει μαλλιά. Μπορούμε να φορέσουμε ένα σκουφάκι, να έχουμε τα μαλλιά μας δεμένα, ή ακόμα και να πιάνουμε το χέρι του παιδιού καθώς έρχεται και να το ανακατευθύνουμε με παιχνιδιάρικο τρόπο που φέρνει χαρά και γέλιο και στους δυο μας. Επίσης, η πόρτα του δωματίου μένει κλειστή και κλειδωμένη ακριβώς για όση ώρα έχουμε θέσει για το παιχνίδι. Δεν υποκύπτουμε αν το παιδί δε δείχνει ενδιαφέρον για πολλή ώρα και ζητάει να βγει. Αυτό μάλιστα αποτελεί μια παρόμοια προσέγγιση. Με την πόρτα κλειδωμένη, περιορίζουμε το παιδί στον χώρο που θέλουμε, χωρίς να χρειάζεται ενεργά να αρνηθούμε την επιθυμία του. Το παιδί καταλαβαίνει μόνο του μετά από μερικές προσπάθειες πως η πόρτα δεν ανοίγει. Σε ένα σημείο παρακάτω θα παραθέσουμε διάφορες τεχνικές και τακτικές ώστε να αποτρέπουμε ανεπιθύμητες συμπεριφορές χωρίς να αντιστεκόμαστε στο παιδί και να μειώνουμε τον έλεγχο που θέλουμε να νιώσει.