Διαχείρηση συμπεριφοράς 1

Στον αυτισμό τα προβλήματα συμπεριφοράς είναι καθημερινό φαινόμενο. Η ανεπιθύμητη συμπεριφορά συνήθως δείχνει σύγχυση στο παιδί και για αυτή φταίει πολλές φορές ότι μια κατάσταση είναι ασαφή για το παιδί.

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι γι αυτό:

Λόγω του εγωκεντρισμού του, το παιδί, εκδηλώνει πάρα πολύ πείσμα και επιμένει με έντονο τρόπο να καταφέρει αυτό που έχει στο μυαλό του.

Πολλές φορές το παιδί δεν μπορεί να μας πει τί θέλει και αυτό προκαλεί νεύρα τόσο στο παιδί και όσο και στο γονιό.

Το άγχος και το στρες του γονέα (και του ενήλικα γενικά), είναι ανυπόφορο για το παιδί και δημιουργεί προκλητική συμπεριφορά.

Η διατροφή επίσης παίζει ρόλο στη συμπεριφορά του παιδιού.

Συνήθως αυτοί οι τέσσερις λόγοι εμπλέκονται μεταξύ τους. Συμβαίνει συχνά να εξελίσσεται μια κατάσταση στην οποία το παιδί χάνει τον κάθε έλεγχο. Όταν το παιδί πρέπει να σταματήσει μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά, ο γονιός συχνά δε βλέπει άλλη λύση παρά τη χρήση βίας (λεκτική ή και σωματική). Πολλές φορές έχουμε την αίσθηση πως δεν υπάρχει ουσιαστικός λόγος να μετατραπεί μια κατάσταση σε δράμα και απορούμε πώς είναι δυνατόν να επιμένει τόσο το παιδί.

Εγωκεντρισμός

Το παιδί επιμένει πάρα πολύ για ορισμένα πράγματα και δε δέχεται να του τα απαγορεύουν. Γι’ αυτό δε φταίει το παιδί, γιατί έτσι λειτουργεί, όταν ακόμα δεν έχει αποκτήσει αρκετή κοινωνικότητα. Όταν κάνουμε ένα πρόγραμμα θεραπευτικού παιχνιδιού για τουλάχιστον μερικές ώρες την εβδομάδα, οι αντιδράσεις του παιδιού σύντομα γίνονται πιο ήπιες και εκείνο αρχίζει να συνεργάζεται όλο και περισσότερο.

Το δεύτερο πλεονέκτημα ενός προγράμματος παιχνιδιού είναι ότι το παιδί θα παίζει με κάποιον σ’ ένα δωμάτιο όπου έχει τον απόλυτο έλεγχο. Εκεί συμβαίνει οτιδήποτε επιθυμεί και δε γίνεται τίποτα που τον ενοχλεί – όαση! Παράλληλα, γεννιέται η κοινωνικότητα μέσα του καθώς έχουμε απλοποιήσει τη διαδικασία της επικοινωνίας. Ταυτόχρονα, ο γονιός απελευθερώνεται και μπορεί να γεμίσει τις μπαταρίες του, που είναι πολύ σημαντικό γιατί με συσσωρευμένο άγχος και στρες μειώνονται η απόδοση και τα επίπεδα αντοχής μας.

Μέχρι να γίνει αυτό όμως, πρέπει να εφαρμόσουμε μερικές τακτικές:

1. Είναι σημαντικό να προβλέψουμε, όσο μπορούμε, τις αντιδράσεις του παιδιού για να μην προκαλέσουμε σύγχυση. Αν το παιδί δημιουργεί πρόβλημα στο σούπερ μάρκετ τακτικά, σημαίνει ότι δεν έχει καταλάβει πως για παράδειγμα δεν αγοράζουμε σοκολάτες κάθε φορά. Οι εξηγήσεις μας δεν πιάνουν τόπο, αυτό είναι σίγουρο. Είναι σοφότερο λοιπόν να αποφεύγουμε αυτή την κατάσταση προς το παρόν, γιατί η αρνητικότητα και οι φωνές δεν το βοηθούν να μάθει καλύτερη συμπεριφορά.

Αν έχει τάση φυγής από το σπίτι, πρέπει να φροντίζουμε να είναι όλα κλειστά. Το άγχος των γονέων ότι ίσως το παιδί ξεφύγει είναι πολύ χειρότερο και ψυχοφθόρο για το παιδί από τον περιορισμό που ίσως αισθάνεται. Πιστεύω, όμως, ότι ο φόβος που νιώθει ο γονιός για την πιθανότητα το παιδί να νιώθει περιορισμένο είναι κάτι που προκαλεί αυτήν τη συμπεριφορά και το παιδί αντιδρά ζητώντας επανειλημμένα να βγει έξω.
Μπορούμε να αποφύγουμε πολλές δύσκολες καταστάσεις για να μην προκαλέσουμε μια έντονη αντίδραση. Είναι θέμα σεβασμού προς το παιδί.

2. Το αυτιστικό παιδί αντιδρά έντονα όταν δεν του επιτρέπουμε κάτι τη στιγμή που το ζητάει, επειδή δεν καταλαβαίνει ότι ένα ‘όχι’ δεν σημαίνει ‘ποτέ’. Πιθανόν, δεν ακούει καν το ΄σε λίγο’, ‘όχι τώρα’ κτλ. Το μόνο που εισπράττει είναι ότι δεν μπορεί να κάνει αυτό που θέλει, κάτι που για εκείνο είναι καταστροφικό. Αν το παιδί θέλει κάτι πολύ έντονα σε ώρες που αυτό δεν γίνεται, π.χ. βόλτα, βοηθάει πολύ να μάθει (με οπτικό τρόπο) πότε θα γίνει αυτό που θέλει. Αν ξέρει ότι η επιθυμία του θα πραγματοποιηθεί κάποια στιγμή, θα έχει την υπομονή να περιμένει.

Όταν εφαρμόζουμε ρουτίνες στην καθημερινότητα, θα ηρεμήσει επειδή η ημέρα του θα κυλάει προβλέψιμα. Για παράδειγμα, βόλτα κάνουμε στις 17.00, στο σούπερ μάρκετ πηγαίνουμε μόνο το Σάββατο κτλ. Μπορούμε να απεικονίζουμε το καθημερινό πρόγραμμα του παιδιού, ώστε να ξέρει πότε θα γίνει το κάθε τι και να μη νιώθει την ανάγκη να ζητάει αυτό που θέλει σε ακατάλληλες ώρες.