Διαχείριση συμπεριφοράς 2

Στον αυτισμό τα προβλήματα συμπεριφοράς είναι καθημερινό φαινόμενο. Η ανεπιθύμητη συμπεριφορά συνήθως δείχνει σύγχυση στο παιδί και για αυτή φταίει πολλές φορές ότι μια κατάσταση είναι ασαφή για το παιδί.

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι γι αυτό.

Λόγω του εγωκεντρισμού του, το παιδί, εκδηλώνει πάρα πολύ πείσμα και επιμένει με έντονο τρόπο να καταφέρει αυτό που έχει στο μυαλό του.
Πολλές φορές το παιδί δεν μπορεί να μας πει τί θέλει και αυτό προκαλεί νεύρα τόσο στο παιδί και όσο και το γονιό.
Το άγχος και το στρες του γονιού (και του ενήλικα γενικά), είναι ανυπόφορο για το παιδί και δημιουργεί προκλητική συμπεριφορά.
Η διατροφή παίζει ρόλο στη συμπεριφορά του παιδιού.

Συνήθως αυτοί οι τέσσερις λόγοι εμπλέκονται μεταξύ τους. Συμβαίνει συχνά να εξελίσσεται μια κατάσταση που μπορεί να χάσει τον κάθε έλεγχο. Το παιδί πρέπει να σταματήσει μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά κάποια στιγμή και ο γονιός δεν βλέπει άλλη λύση παρά να χρησιμοποιεί βία (με φωνή ή και σωματική). Μπορεί χωρίς ουσιαστικό λόγο (νομίζουμε!) να μετατραπεί μια κατάσταση σε δράμα και να απορεί κανείς για το πώς επιμένει τόσο το παιδί.

Επικοινωνία
Τα προβλήματα συμπεριφοράς εξαφανίζονται πολλές φορές όταν δίνουμε τη δυνατότητα στο παιδί να επικοινωνεί (με κάρτες ή αντικείμενα αν δεν έχει προφορικό λόγο), για να μας δείξει τις ανάγκες του. Το παιδί πρέπει να μάθει να πλησιάζει τον γονιό (ή τον δάσκαλο, θεραπευτή, κλπ.) και να δώσει μια κάρτα που απεικονίζει αυτό που ζητάει.

Ο Κοσμάς συνήθισε να βγάζει όλα τα ρούχα του μέσα στο σαλόνι για να τον κάνει μπάνιο η μητέρα του. Όταν έμαθε να δίνει ένα κομμάτι μπουρνούζι στην μητέρα του, είχε έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο να δείξει την επιθυμία του.

Επίσης μπορούμε με ένα πρόγραμμα στον τοίχο με εικόνες ή λέξεις να ενημερώσουμε το παιδί για ο, τι πρόκειται να γίνει. Έτσι μπορούμε να παραμείνουμε ήρεμοι, όταν ζητάει κάτι, δείχνοντας το πρόγραμμά του, όπου το παιδί το ίδιο θα διαπιστώσει ότι θα γίνει αυτό που θέλει σε συγκεκριμένη στιγμή. Θα μάθει ότι δεν χρειάζεται να επιμένει, αλλά θα δει στο πρόγραμμα μόνος του πώς θα εξελίσσεται η ημέρα. Συνήθως το δέχεται ευχάριστα αυτό. Και αυτό είναι θέμα σεβασμού προς το παιδί.
Το ίδιο ισχύει για πράξεις που για το παιδί είναι περίπλοκες, όπως το ντύσιμο. Αντί να το μαλώσουμε, μπορούμε να το βοηθήσουμε να κάνει τη διαδικασία μόνο του! Έτσι το παιδί θα νιώθει ικανό.

Ο Μιχάλης έκανε κάθε μέρα μια σκηνή θυμού, όταν ο πατέρας γυρνούσε από την δουλειά, επειδή ήθελε επί τόπου να πάει βόλτα. Η εικόνα ΄μπαμπάς με μπουφάν στην πόρτα’ σήμαινε γι’ αυτόν ‘βόλτα’. Η μητέρα τράβηξε φωτογραφίες:1. ο μπαμπάς παρκάρει κάτω από το σπίτι, 2. ο μπαμπάς φορώντας μπουφάν στην πόρτα, 3. ο μπαμπάς τρώει, 4. ο μπαμπάς κοιμάται, 5. αυτοκίνητο = βόλτα. Ο Μιχάλης το κατάλαβε με την πρώτη ήδη μέρα που η μητέρα του έδειξε την σειρά των πραγμάτων. Τώρα ήξερε πότε θα γίνει η βόλτα του και μπορούσε να περιμένει.

Η μητέρα του Κωνσταντίνου αντιμετώπιζε καθημερινά την ίδια δυσκολία να καταφέρει το γιο της να αλλάξει τα ρούχα του και να φορέσει τις πιτζάμες του μόλις ερχόταν σπίτι από το σχολείο. Δύο ώρες τις έπαιρνε να τελειώσει αυτή την διαδικασία, με πολλή πίεση και νεύρα. Ο Κωνσταντίνος ήταν δέκα χρονών και ήξερε να διαβάζει. Έφτιαξα ένα μικρό βιβλιαράκι για αυτόν. Εικόνα 1: βγάζω παπούτσια, 2. βγάζω παντελόνι, 3. βγάζω μπλούζα, 4. φοράω τις πιτζάμες παντελόνι, 5 φοράω πιτζάμες μπλούζα, 6, φοράω παντόφλες. Όπως στο παράδειγμα του Μιχάλη, η μητέρα του έδειξε το βιβλιαράκι μόνο μια φορά και την δεύτερη μέρα το ζήτησε μόνος του. Δεν υπήρχε πλέον πρόβλημα στο να αλλάζει ρούχα!

Το σύστημα επικοινωνίας πρέπει να είναι ανάλογα με το επίπεδο του παιδιού, εννοείται. Όταν το παιδί μπορεί να ξεχωρίζει εικόνες, τότε αυτές θα χρησιμοποιήσουμε. Στην περίπτωση που δεν καταλαβαίνει εικόνες, θα εφαρμόσουμε το ίδιο σύστημα με αντικείμενα: ένα κουταλάκι για φαγητό, ένα ποτήρι για νερό, κλπ.